Wolińska lista przebojów

Najwyższa nad Bałtykiem, mierzy aż 64,8 metrów (licząc od podstawy). Wyobraźmy sobie jakie wrażenie musiała robić w momencie oddania do użytku, w 1857 roku. Za wspaniały widok, jaki czeka na szczycie, trzeba zapłacić nie tylko biletem, ale i pewnym wysiłkiem fizycznym: wejście na samą górę wymaga pokonania 308 stopni krętymi i stromymi schodami. Przy latarni działa muzealna ekspozycja marynistycza.czytaj więcej...

Zanim doczekało się swojego obecnego, 395-metrowego wcielenia, było wielokrotnie niszczone przez fale, wiatry i kry - ostatni raz zimą 1985 r., kiedy podjęto decyzję o jego rozbiórce. Dziś znów, tak jak na początku XX wieku, pełni nie tylko rolę spacerową, ale także komunikacyjną - od wiosny 2005 kursuje stąd biała flota, m.in. do niemieckich kurortów wyspy Uznam.czytaj więcej...

Można tu dotknąć, powąchać, a nawet posmakować tego, co na temat średniowiecznego Wolina wiedzieliśmy dotąd głównie z podręczników. W grodzie, otoczonym palisadą obronną z 4 bramami, stanie w sumie 27 drewnianych budowli (oprócz chat m.in. świątynia, warsztaty, karczma i nabrzeże portowe). Każda z nich to wierna, wykonana pod okiem naukowców rekonstrukcja obiektów wykopaliskowych - przede wszystkim z Wolina.czytaj więcej...

Dawne biskupie “miasto w mieście” z punktem centralnym - najstarszym kościołem na Pomorzu Zachodnim, wymurowanym w XII wieku na miejscu świątyni misyjnej Św. Ottona z Bambergu z 1124 roku. Mimo olbrzymich wojennych zniszczeń ocalało tu wiele skarbów architektury i sztuki sakralnej. Najbardziej znane to jedyny na terenie Polski przykatedralny wirydarz, pałac biskupi, czy też we wnętrzu kościoła - słynne organy z XVII w.czytaj więcej...

Niewiarygodne osiągnięcie dziewiętnastowiecznej inżynierii - kamienno-betonowe molo długości niemal 1,5 km. Zbudowane w latach 1818-23, kiedy w powszechnym użyciu nie było jeszcze maszyn parowych ani betonu. Niestety, dostęp na tę wspaniałą spacerową promenadę w najbliższych latach będzie ograniczony - wschodni falochron ma zostać przebudowany w nowoczesne nabrzeże portu zewnętrznego, mieszczącego m.in. gazoport LNG.czytaj więcej...

Można tu obejrzeć żubry żyjące w potężnej leśnej zagrodzie, liczącej kilkanaście hektarów. To kolejne pokolenie „królów puszczy” reintrodukowanych z ośrodków w Białowieży i Borkach. Cała zagroda pokazowa przypomina leśne zoo - żyją tu też inne leśne zwierzęta, m.in. dziki, sarny, jelenie i orły bieliki.czytaj więcej...

Cud natury? Nie, raczej dowód jej triumfu nad przemysłową degradacją. Jezioro o przejrzystej, turkusowo połyskującej wodzie, to tak naprawdę zaleczona „blizna” po odkrywkowej kopalni kredy, która działała tu do lat 50-tych. Nad jeziorem górują lesiste wzgórza, z których można podziwiać je w całej okazałości. W upały wycieczka nad Turkusowe jest trochę jak „lizanie lizaków przez szybę”, bo w jeziorze nie wolno się kąpać.czytaj więcej...

Charakterystyczny kształt tego znaku nawigacyjnego od 1874 r. ułatwia marynarzom wchodzenie do portu w Świnoujściu. W czasach jego budowy wiatrak holenderski był nieodłącznym elementem wyspiarskiego krajobrazu: jeszcze na mapach wysp z początku XX wieku można zobaczyć dziesiątki wiatrowych młynów.czytaj więcej...

Wymarzony cel kajakowej wycieczki - archipelag kilkuset wysepek, porośniętych trzciną, sitowiem i zamieszkałych przez tysiące ptaków. Można tu całymi godzinami kluczyć po spokojnych wodach kanałów i starorzeczy, albo odważniej wypłynąć na otwarte wody Jezior Wicko, czy Zalewu Szczecińskiego. Na większych wyspach archipelagu wypasa się przez cały okres letni krowy, przeprawiając je tam na specjalnych tratwach.czytaj więcej...

Okazała, XIX- wieczna warownia, uzbrojona niegdyś w baterię ciężkich armat, miała bronić razem z Fortem Zachodnim wejścia do świnoujskiego portu. Jej gospodarze postawili na wierne odtwarzanie atmosfery pruskiego fortu: w tutejszym muzeum można oglądać niezwykłą kolekcję sprzętu wojskowego i przedmiotów codziennego użytku z tamtej epoki, a samo zwiedzanie fortu jest inscenizowanym „szkoleniem” pod okiem umundurowanego „oficera” pruskiej armii.czytaj więcej...

Nabrzeża, przy których w latach PRL-u cumowały jednostki kombinatu rybackiego, „Belona” (tu wytwarzano ponoć najlepszy w Polsce „Paprykarz szczeciński”), po jego upadku zostały wyremontowane i udostępnione spacerowiczom. Tak powstała jedyna w regionie żeglarsko-rybacka promenada, gdzie zajadając wędzoną, albo smażoną rybę można podziwać cumujące kutry, statki wycieczkowe i jachty.czytaj więcej...

Dziewiętnastowieczna forteca, która wraz z siostrzanym wschodnim Fortem Gerharda szachowała kiedyś ogniem dział redę i wejście do świnoujskiego portu. W jej zaskakująco przestronnych wnętrzach mieści się m.in. Muzeum Twierdzy Świnoujście, ze stale rosnącą ekspozycją militarnych (i nie tylko militarnych) pamiątek po stacjonujących tu kiedyś armiach. Na powietrzu można oglądać (i dotykać) broń artyleryjską i rakietową - głównie z demobilu Wojska Polskiego.czytaj więcej...

Mimo że większość śladów tego tajnego eksperymentu III Rzeszy została zatarta, pozostałości ponadstumetrowych dział (tzw. „stonóg”) do dziś robią wrażenie. Można tu zobaczyć wielkie betonowe bloki, ustawione jak domino na stromym zboczu, resztki metalowych instalacji i dawny bunkier magazynowy. Fascynującą historię V3 odkrywa ekspozycja działająca w bunkrze. Jest tu też sezonowy barek, a nad wodą - przystań i wypożyczalnia sprzętu wodnego.czytaj więcej...

Bardzo efektowny jak na fort, wzorowany architektonicznie na rzymskim Pałacu Anioła. Ale pod względem bojowym, u schyłku XIX w. był najsłabszym ogniwem żelaznego pierścienia fortów strzegących ujścia Świny. Za to najdłużej - bo aż do końca ich pobytu w Polsce (1992)- był zajmowany przez Armię Czerwoną. Oprócz wnętrz i tarasu, można „zwiedzić” także sympatyczną winiarnię, działającą na parterze.czytaj więcej...

Warownia w Lubinie była w średniowieczu jednym z najważniejszych miejsc na wyspie: nie tylko panowała nad wodami całej północno-wschodniej części zalewu, ale była najważniejszym po Wolinie ośrodkiem osadniczym na wyspie. Grodzisko kryje wiele tajemnic - w 2009 r. odkryto tu fundamenty kościoła z XII wieku, identyfikowanego ze świątynią misyjną św. Ottona z Bambergu. Urządzono tu punkt widokowy, a obok - sezonowy bar.czytaj więcej...

Mówi się, że jest to najpiękniejsze naturalne jezioro Wolina. Ma ono charakterystyczny, podkowiasty kształt, z wychodzącym w środek jeziora lesistym półwyspem. Półwysep ten jeszcze w średniowieczu był umocnioną wyspą, miejscem schronienia dla mieszkańców okolicznych osad. Potem, w XVII w. stał tu pałacyk, z którego korzystał w czasie myśliwskich wypadów na wyspę władca Pomorza Zachodniego, książę Jan Fryderyk Gryfita.czytaj więcej...

Jak przystało na największe z XIX-wiecznych „Cesarskich Kąpielisk” (Świnoujście, Ahlbeck, Heringsdorf i Bansin), Świnoujście posiada najbardziej okazałą dzielnicę uzdrowiskową. Mimo że została ona mocno nadszarpnięta przez wojenne i powojenne zawieruchy, pomiędzy stylowymi pensjonatami i letniskowymi willami w pobliżu promenady nadal można poczuć niepowtarzalną atmosferę ekskluzywnego kąpieliska w stylu retro.czytaj więcej...

Nowe falochrony południowego ujścia Kanału Piastowskiego są jedną z największych inwestycji hydrotechnicznych ostatnich lat, wartą ponad 120 mln złotych. Budowa przyniosła pożytek nie tylko gospodarczy, ale i turystyczny. Wjazd na każdy z kilkusetmetrowych falochronów dostarcza niezapomnianych wrażeń, dla których na pewno warto pokonać nawet kilkanaście kilometrów przez lasy i kompletne odludzia.czytaj więcej...

Wyrastający z nadmorskiego młodnika, surrealistyczny żelbetonowy kolos, nazywany przez miejscowych „dzwonem”. To hitlerowski bunkier, na którego szczycie zamontowany był dalmierz namierzający cele dla oddalonej o 2 km. baterii „Göben”. Obecnie „Dzwon” zamienił się w dostrzegalnię przeciwpożarową, która w upalną pogodę, bywa dostępna także dla turystów. Dyżurujący strażnik wpuszcza wtedy bezpłatnie wszystkich na samą górę, użyczając nawet lornetki.czytaj więcej...

Punkt, z którego rozciąga się najlepszy widok na „krainę 44 wysp”, czyli archipelag trzcinowych wysp Wstecznej Delty Świny. Ten wodny labirynt musieli pokonywać przez wieki wszyscy wypływający i wracający z morza. Sytuację zmieniło dopiero otwarcie w 1880 r. wodnego skrótu, czyli Kanału Piastowskiego (wtedy „cesarskiego”), który skrócił drogę żeglowną Szczecin-Świnoujście o 12 km. Z Zielonki można czasem dostrzec duże statki, płynące kanałem.czytaj więcej...

Monumentalny głaz wielkości sporego domku działkowego stoi w płytkiej wodzie Zalewu Kamieńskiego, blisko brzegu Wyspy Chrząszczewskiej. Ze swoimi dwudziestoma metrami obwodu jest w pierwszej piątce największych głazów narzutowych w Polsce. A mógłby być jeszcze kilkakrotnie większy, gdyby nie został został częściowo skruszony na cele budowlane, jeszcze pod koniec średniowiecza.czytaj więcej...

Ukryta na wzgórzach w nadmorskim lesie, bezzałogowa latarnia morska. Została zbudowana na początku wieku z ociosanych kamieni, jako… wieża widokowa „Kieck”. Dziś niestety na jej szczyt wchodzą tylko raz na kilka miesięcy konserwatorzy sprzętu. Ta niepozorna latarnia może się poszczycić najwyższym poziomem światła na polskim wybrzeżu - 91,5 m n.p.m.czytaj więcej...

Aż trudno uwierzyć, że niegdyś tak wyglądała większość zwykłych wiejskich cmentarzy w regionie. Ponadstuletnie często ogrodzenia do dziś zaskakują bogactwem zdobniczym i kunsztem kowalskiej roboty. Dziś to już ostatnie tak zachowane niemieckie cmentarze na Pomorzu Zachodnim. Niestety, nie wiadomo na jak długo, bo regularnie nękają je złomiarze.czytaj więcej...

Punkt widokowy na najwyższym (bo 95 metrowym) klifie polskiego wybrzeża. Z góry rozciąga się niesamowita panorama wód Zatoki Pomorskiej i jej łukowatych brzegów. Barierki dla zwiedzających muszą być co kilka lat odbudowywane coraz dalej w głąb lasu, bo Bałtyk nieubłaganie podmywa tutejsze klify ze średnią prędkością ok. 0,8 metra rocznie.czytaj więcej...

Betonowa instalacja w sztucznej zatoczce Świny, która od 1944 roku dawała schronienie U-bootom i promom wojskowym ze szkolnych flotylli Kriegsmarine. Cumowały tu także na stałe ścigacze i inne nieduże jednostki wojenne. Dziś basen jest jednym z najpopularniejszych miejsc spotkań wędkarzy, ale w przy-szłości może tu powstać... pływające osiedle ekskluzywnych domów letniskowych.czytaj więcej...

Ten uroczy kościółek, dziś zagubiony na przysłowiowym „końcu świata”, jeszcze w XVII w. leżał przy ruchliwym szlaku, który w tym miejscu prowadził do przeprawy przez Świnę. Jest to najstarszy kościół po polskiej stronie wysp, datowany na połowę XVI wieku, i jeden z nielicznych w którym zachował się oryginalny, barokowy wystrój wnętrza. Wielkim skarbem kościółka był autentyczny gotycki tryptyk z II poł. XV wieku - niestety zrabowano go częściowo w latach 90. XX w.czytaj więcej...

Pod trawą i zaroślami kryją się tu tysiące pradawnych tajemnic - na wzgórzu z widokiem na ujście Dziwny do Zalewu Szczecińskiego już kilka tysięcy lat przed naszą erą znajdowały się osady ludzkie. Już wtedy grzebano tu też zmarłych. Kurhany kryjące szczątki zacnych mieszkańców Wolina, chowanych tu między IX a X wiekiem, możemy oglądać do dziś na zachodnim stoku wzgórza. Nieopodal wykonywano wyroki na skazańcach, stąd jego ponura nazwa.czytaj więcej...

Okazała pamiątka po ewangelickim kościele Marcina Lutra, który zbudowano w 1906 r., głównie z myślą o kuracjuszach odwiedzających miasto. Wbrew obiegowym wersjom historii świątynia nie została zbombardowana w czasie II wojny, ale rozebrana w 1962 roku, po latach szabrowania i dewastacji. Na szczęście rozbiórki nie dokończono i w 2007 r. dawną wieżę kościelną udostępniono jako punkt widokowy.czytaj więcej...

Ciekawe skrzyżowanie architektury kąpieliskowej i sakralnej - pensjonat z obszerną kaplicą, prowadzony nieprzerwanie od 1902 r. przez siostry Boromeuszki z Trzebnicy. Przybyły tu po utworzeniu w 1896 w Świnoujściu pierwszej od czasów reformacji parafii katolickiej na wyspach. Była to odpowiedź na potrzeby m.in. Polaków z zaboru pruskiego, którzy wypoczywali nad morzem, pracowali sezonowo, a także służyli w pruskiej armii.czytaj więcej...

Atrakcja stosunkowo świeżej daty - oddana do użytku w latach 50 i zmodernizowana w 1994 roku. Oprócz widoku kilkudziesięciu ton asfaltu i stali, unoszonych prawie do pionu przez masywny elektryczny mechanizm, można podziwiać przepływające dołem kutry i statki wycieczkowe.czytaj więcej...

Zapomniane, zarośnięte i zaśmiecone rumowisko po jednej z największych fabryk cementu w tej części dawnych Prus, założonej w połowie XIX w. przez znanego szczecińskiego przemysłowca, Johannesa Quistorpa. Kreda do wypału cementu była tu dostarczana kolejką linową (!) oraz wąskotorową z Wapnicy, ale i barkami - z kopalń położonych m.in. na Wyspie Chrząszczewskiej, a nawet na Rugii.czytaj więcej...

Za ogrodzeniem byłego PGR-u znajduje się nie tylko zabytkowy kompleks folwarczny składający się z kilku wielkich stodół i magazynów z czerwonej cegły, ale także okazały, choć bardzo zaniedbany dwór. Jest to największy zachowany zabytek zabudowy dworskiej na wyspie Wolin. Kompleks jest zamknięty od strony szosy, ale pałac można obejrzeć przez boczne wejście na teren dawnego PGR od strony osiedla.czytaj więcej...